سيد على اكبر برقعى قمى
349
راهنماى دانشوران در ضبط نامها ، نسبها و نسبتها ( فارسي )
وى شاعرى پاك دامن و دور از فحشا بود . و باز در اينكه سياهى رنگ منشأ نقص نيست در صورتى كه به زيور كمال آراسته باشد گفته است : ليس السواد بناقصى ما دام لى * هذا اللسان إلى فؤاد ثابت من كان يرفعه منابت اصله * فبيوت اشعارى جعلن منابتى كم بين اسود ناطق ببيانه * ماضى الجنان و بين ابيض صامت انّى ليحسدنى الرفيع بناؤه * من فضل ذاك و ليس بى من شامت نصيب پيش از اينكه به عبد العزيز بن مروان پيوسته گردد مملوك مردى از كنانه بود و عبد العزيز او را به هزار دينار خريد و دراينباره داستانى حكايت كردهاند كه در معجم الادباء مسطور است . و نيز نصيب با همان ضبط مملوك مهدى خليفهء عبّاسى است از شعراى توانا و قدرتش بر نظم شعر سبب شد كه مهدى حالى كه وليعهد بود او را خريد و گفت : « به خدا قسم از نصيب مملوك عبد العزيز ابن مروان كمتر نيست » . و چون به خلافت رسيد او را براى خريد شتر مهريه « 1 » به يمن فرستاد و به عامل خود در يمن نوشت بيست هزار دينار به او بدهد . نصيب پولها را گرفت و به خوردن و نوشيدن و خريد كنيزان و عيش و نوش پرداخت . عامل يمن ماجرا را براى مهدى نوشت مهدى فرمان داد نصيب را در زنجير كشند و به بغداد روانه كنند امّا همينكه بر مهدى درآمد قصيدهاى را كه در استعطاف وى ساخته بود خواند و مهدى جرم او را بخشيد و مطلع قصيده اين است : تاوبنى ثقل من القيد موجع * فارق عينى و الخليون هجع نصيبينى : منسوب است به نصيبين به كسر باء بر وزن بصيرين از شهركهاى شمالى عراق نزديك سنجار بر سر راه موصل و شام و در نسبت ، نصيبينى و نصيبى هر دو آيد و ازآنجاست ابو القاسم حسن ابن علىّ بن وثاق نصيبى در شمار حفّاظ حديث متوفّاى 344 و حسين بن علىّ بن احمد نصيبى معروف به ابن شبيب و در شبيب گذشت . و ابو على حسن بن عبد الرحيم بن علىّ نصيبى در شمار فقيهان و اديبان و خطيب نصيبين و متوفّاى 650 و از نظم اوست : يقول الحب كن حذرا * من الواشى على وجل فان الدهر ذو غير * و حظى منك كالوشل و ابو ضياء بشر بن يحيى بن علىّ قينى « 2 » نصيبى در عداد اديبان و شاعران امّا كمتر شعر گفت و بيشتر به نشر ادب پرداخت و از اوست : كتاب سرقات البحترى من ابى تمّام و كتاب الجواهر و كتاب الآداب و كتاب السرقات الكبير . نصير : بر وزن امير و از اعلام است و بر وزن زبير نام پدر ابو يعقوب اسحاق بن نصير بغدادى است در شمار كاتبان ديوان احمد بن طولون و در قدرت او بر انشا حكاياتى نقل كردهاند . « 3 »
--> ( 1 ) - مهريّه بر وزن شهريّه نام مهرة بن حيدان است از عرب يمن و شتران مهريّه كه در تندروى و سرعت دويدن بىمانندند منسوب به اوست ( مؤلّف ) . ( 2 ) - قينى منسوب است به قين بر وزن عين و آن قريهاى است در يمن و نام پدر قبيلهاى است در عرب ( مؤلّف ) . ( 3 ) - و نيز نصير بن ابراهيم مقدّسى در شمار فقهاى شافعى مذهب صاحب كتاب المقصود فى فروع الشافعيّة متوفّى 490 ( لغتنامه / دهخدا : 46 / 565 ) .